BÖLÜM 2 - DAVRANIŞLARI YÖNETMEK

MODÜL 4
UYGULAMALI DAVRANIŞ ANALİZİ

Uygulamalı Davranış Analizi Temelli Uygulamalar

Modül Kazanımları

Uygulamalı davranış analizi temelli uygulamaların otizm spektrum bozukluğu olan çocukların eğitilmelerinde en etkili uygulamalar olduğu yaklaşık yarım yüzyıldan uzun süredir yürütülen araştırmalarda ortaya konulmuştur. Uygulamalı davranış analizi ilkelerinin kullanılarak geliştirildiği çok sayıda etkili uygulama vardır. Ayrık denemelerle öğretim, erken ve yoğun davranışsal eğitim, tepki ipucu uygulamaları, temel tepki öğretimi gibi uygulamalar uygulamalı davranış analizi temelli uygulamalara örnek olarak sıralanabilir. Bu uygulamaların tanıtımına Modül 2’de yer verilmiştir. Bu uygulamaların kiminde bire-bir öğretim benimsenir ve ortam yapılandırılarak öğretim sunulurken kiminde daha doğal ortamlarda çocuğun gereksinimleri ön planda tutularak akranlarıyla etkileşim içindeyken öğretimin gerçekleştirilmesi planlanır. Tüm bu programlarda otizm spektrum bozukluğu olan çocukların nasıl öğrendikleri, öğretime karşı ilgi ve motivasyonlarının nasıl arttırılacağı, dil ve iletişim becerilerindeki yetersizlikleri ve yönergeleri ve rutini takip etme gibi konularda planlamalar yapılır.

Uygulamalı davranış analizinde öğretimin açık ve yapılandırılmış olması, çocuğun tepkilerine hemen davranışları sonunda tepkide bulunulması öğrenmeyi kolaylaştıran en temel özellikleridir. Dolayısıyla:

Herhangi bir uygulamalı davrnaış analizi programıyla uygulamaya başlanacağı zaman öncelikle hangi becerilerin öğretimine gereksinim duyulduğu belirlenir. Öğrencinin güçlü ve zayıf yönleri kapsamlı bir biçimde değerlendirilir. Öğrencinin gereksinimleri objektif bir biçimde ortaya konduktan sonra bir müfredata gereksinim vardır. Müfredat çocuğa hangi sıra ile hangi davranışların öğretilebileceğinin belirlendiği kaynaktır. Müfredattan çocuk için hedef davranışlar belirlenir. Diğer bir deyişle, müfredatta yer alan hedefler açısından çocuk değerlendirilir ve çocuğun hiç sergileyemediği ya da belirli bir doğruluk düzeyinde sergileyemediği hedefler çocukta kazandırılması hedeflenen öğretim hedefleri olarak belirlenir. Ardından, uygulamaya geçilir. Bu süreçte sürekli veri toplanarak uygulama gerçekleştirilir ve çocuktaki gelişmeye bağlı olarak uygulama süreci çocukta hedeflenen ölçüt karşılanıncaya değin aynen devam edebilir ya da gerekli değişiklikler yapılabilir. Uygulamalı davranış analizinin gerekli kıldığı bu yapı anne-baba ve eğitimcilerin etkili olan uygulamalara belirleyerek uygulamalarında büyük kolaylık sağlar.