BÖLÜM 6: OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU

MODÜL 23
OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU

Otizm Spektrum Bozukluğunun Temel Belirtileri

Modül Kazanımları

Otizm spektrum bozukluğunda görülen en temel belirtiler (a) sosyal iletişimde ve etkileşimde yetersizlikler ve (b) sınırlı ilgi, etkinlikler ve tekrarlanan davranış örüntüleri olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu alanlardaki temel belirtilerin ise aşağıdaki özellikleri taşıması gereklidir:

  • Erken çocukluk döneminde görülmesi (fark edilmemiş olabilir)
  • Süreklilik özelliği göstermesi
  • Günlük yaşamı kesintiye uğratması

Bu belirtilere ek olarak, otizmli bireylerin pek çoğu duyusal problemler yaşamaktadırlar. Bir diğer deyişle, ısı, ışık, ses, koku gibi çeşitli uyaranlara karşı aşırı duyarlı ya da duyarsız olabilmektedir. Diğer bir deyişle, akranlarına göre bu tür uyaranların varlığında aşırı tepkiler sergileyebilmekte ya da tepkisiz kalabilmektedirler.

Bu tür aşırı tepkiler günlük yaşamdan karşılaşılabilen şu örneklerle açıklanabilir.  Örneğin, otizm spektrum bozukluğu olan çocuklar bazı giysilerini giymek istemeyebilmektedir. Bu duruma neden olan şey giysiyi yıkarken kullanılan deterjanın ya da yumuşatıcının kokusu olabilir. Yine bir başka otizmli birey yeni alınan kıyafetlerini giymek istemeyebilir; çünkü, yeni kıyafetlerin eskilerine göre kumaş özelliklerinin daha sert olması nedeniyle cildi aşırı rahatsız olabilir. Benzer şekilde odasını aydınlatmak üzere kullanılan ışığın rengi, derecesi çocuğu aşırı uyarıyor olabilir. Bu tarz duyusal uyarılma sorunu olan çocuklara bu tür giyeceklerin ısrarla giydirilmek istenmesi çeşitli davranış sorunlarının ortaya çıkmasına yol açabilmektedir. Bu noktada otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin çevresindeki kişilerin iyi bir gözlemci olmaları önerilebilir. Böylece, çocuğa ya da bireye rahatsızlık verilmemiş olur. Ayrıca, olası davranış sorunlarının ortaya çıkması ya da bu nedenle gerçekleşen halihazırdaki davranış sorunlarının önlenmesi mümkün olabilecektir.

Aynı zamanda otizm spektrum bozukluğuna çeşitli fiziksel ve psikiyatrik sorunların da eşlik edebildiği görülmektedir. Fiziksel durumlara mide-barsak sorunları, uyku problemleri örnek verilebilirken psikiyatrik sorunlara kaygı bozuklukları, zorlantı-takıntı bozukluğu gibi sorunlar örnek verilebilir.