BÖLÜM 6 - TOPLUMSAL YAŞAMA KATILIMI SAĞLAMAK

MODÜL 21
KAYNAŞTIRMA

Başarılı Kaynaştırma Uygulamaları için Anne-Babalara Öneriler

Modül Kazanımları

Kaynaştırma otizm spektrum bozukluğu olan çocuk, anne-baba, sınıf öğretmeni ve hatta okul yöneticileri için zor bir süreçtir. Çocuk daha önce karşılaşmadığı bir ortama girecek, bireysel eğitimden/özel sınıftan çok farklı olan bu ortamda birçok akranı ile birlikte olacaktır. Öğretmen özellikle otizm spektrum bozukluğu olan çocukları tanımıyorsa, konuya ilişkin az bilgisi varsa endişelenecek, ne yapacağını bilmediğini düşünecek ve bu yeni deneyimden çekinecektir. Okul yöneticileri, bir yandan öğretmene ve aileye destek olmak isteyecek, diğer taraftan bu desteği nasıl sağlayabileceği konusunda endişeler yaşayacaktır. Çocuk ve okul personelinin yanı sıra anne-babaların da bu duruma uyum sağlamaları beklenmektedir. Anne-babaların bu duruma uyum sağlamasını kolaylaştırabilecek bazı öneriler aşağıda sunulmuştur. 

Uygun eğitim ortamına çocuğunuzun özellikleri ve performansını göz önüne alarak karar veriniz: Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklar, otizmin derecesinden bağımsız olarak, genel eğitim sınıflarından yararlanabilmeleri için özel desteğe, uyarlamalara, özel bazı materyallere gereksinim duyabilirler. Bu gereksinimlerin genel eğitim sınıfında ne kadar karşılanacağı ya da karşılanamayacağı çok önemlidir. Bu nedenle, çocuğunuzun genel ya da özel eğitim sınıfına yerleştirilmesi konusunda karar verebilmek için çocuğunuzun BEP’inde yer alan öğretimsel amaçları göz önüne almak iyi bir başlangıç noktası oluşturur. Çocuğunuzun bu amaçlara en iyi hangi ortamda ulaşılabileceğine özel eğitim öğretmeni ve diğer uzman kişilerle birlikte karar veriniz.

Çocuğunuza hizmet sunacak ekibin etkili bir şekilde çalışabilmesi için ortam sağlayınız: Çocuğunuzu göndereceğiniz okul yöneticisi, sınıf öğretmeni, branş öğretmeni, rehber öğretmen, kolaylaştırıcı gibi çocuğunuza hizmet sunacak okul personeli ile tanışarak onlara çocuğunuz ve özellikleri hakkında bilgi veriniz ve ekibin etkili çalışabilmesi için ortam sağlayınız. Çocuğunuzun hizmet aldığı farklı ortamlar varsa bu ortamlarda yapılan uygulamalar ve kullanılan materyaller hakkında da ekibi bilgilendiriniz.

Çocuğunuzu genel eğitim sınıfı/okuluna hazırlayınız: Çocuğunuzu genel eğitim sınıfına yerleştirmeden önce sınıf kurallarına uyabilmesi ve öğretmenin bazı beklentilerini karşılayabilmesi için hazırlayınız. Örneğin görseller kullanarak sınıfta geçerli olabilecek rutinleri (örn., ders kitaplarını çıkarmak, ödevi tamamlamak, teneffüse çıkmak) ve bazı kuralları (örn., parmak kaldırmak, sıraya girmek) çocuğunuza öğretmeye çalışabilirsiniz. Bu konuda özel eğitim öğretmeninden destek isteyebilir; gruba verilen yönergelere uyma, yardım isteme, sıra olma ve sırada bekleme, verilen bir görev üzerinde çalışma ya da verilen işi tamamlama gibi çocuğunuzun genel eğitim sınıfına uyumunu artıracak bazı becerileri çocuğunuza öğretebilirsiniz.

Kademeler ve sınıflar arası geçişleri planlayınız: Kaynaştırma uygulamasının adım adım uygulanması gerektiğini unutmayınız. Okulun ilk günlerinden itibaren çocuğunuzun tüm gün okulda, sınıfında olmasını beklemeyiniz. Okulun ilk günlerine ilişkin bu süreci okul müdürü, sınıf öğretmeni, özel eğitim öğretmeni ve okulun rehber öğretmeni ile birlikte planlayabilirsiniz. Ancak bazen bu tür düzenlemelere gerek kalmaksızın otizm spektrum bozukluğu olan çocuk sınıfında tüm gün de kalabilir. Ek olarak çocuğunuza her bir kademe ve sınıfa özgü geçiş becerilerini kazandırınız. Örneğin ortaokulda çocuğunuzun yönlendirme olmaksızın kurallara uyması, not alması, kendini yönetmesi gibi becerilere sahip olması beklenir. Çocuğunuz ortaokula başlamadan önce öğretmenleri ile bu süreci planlayabilir ve çocuğunuzun bu becerileri kazanmasını destekleyebilirsiniz.

Çocuğunuzun akranları ile olan etkileşimlerini artırınız: Çocuğunuzun sınıf dışında yemekhane, oyun parkı gibi ortamlarda da akranları ile bir araya gelmesini sağlamaya çalışınız. Çocuğunuzun bazı okullarda yürütülen yüzme, voleybol gibi spor etkinlikleri ve öğrenci kulüpleri gibi ders dışı etkinliklere katılabilmesi için okul ya da klüp yöneticileriyle iletişime geçiniz.

 

Bu modülde otizm spektrum bozukluğu olan çocukların kaynaştırılmasına ilişkin bilgi sunularak öğretmen ve anne-babalar için öneriler sunulmuştur. Sevgili anne-babalar, kaynaştırma sürecinin sizin ve çocuğunuz için kolay bir süreç olmadığının farkındayız. Ülkemizdeki kaynaştırma uygulamalarına ilişkin birçok problem olduğunu, size ve sınıf öğretmenine çok görev düştüğünü de biliyoruz. Ancak eğer çocuğunuzun kaynaştırma uygulamalarından gerçekten yarar sağlayabileceğini düşünüyorsanız, öğretmen ve okul müdürü ile iş birliği yaparak birçok şeyi başardığınız gibi bunu da başarabileceğinize inanıyoruz.