BÖLÜM 6 - TOPLUMSAL YAŞAMA KATILIMI SAĞLAMAK

MODÜL 21
KAYNAŞTIRMA

Başarılı Kaynaştırma Uygulamaları için Anne-Baba, Öğretmen ve Yönetici İş Birliği

Modül Kazanımları

Anne-babalar otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarını herkesten daha iyi tanıyan, otizm konusunda bilgi ve deneyime sahip olan kişilerdir. Bu nedenle kaynaştırma sürecine anne-babanın aktif olarak katılması ve sınıf öğretmeni ile işbirliği yapması, çocuk için uygun amaçların seçilmesini kolaylaştırır ve eğitimde ev-okul paralelliğini sağlar. Anne-babalar öğretmenle düzenli olarak görüşebildiği, bilgi ve deneyimlerini paylaşabildiği ve daha önemlisi öğretmenle birlikte eş güdümlü olarak ilerleyebildiği zaman çocuğun kaynaştırmadan sağladığı yarar da artmaktadır.

Ülkemizde sınıf öğretmenlerinin çoğu, kaynaştırmayı otizm spektrum bozukluğu olan çocuklar için uygun bir uygulama olarak kabul etseler de otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilerle çalışabilmek için gerekli olan bilgi ve becerilere sahip olmamaları nedeni ile sınıflarındaki otizm spektrum bozukluğu olan çocuğun gereksinimlerini karşılamakta güçlük çekmektedirler. Otizm spektrum bozukluğu olan çocukla ilgili olarak herhangi bir destek hizmeti alamamaları, sınıflarında yardımcı öğretmen ya da gönüllüler gibi destek personelinin olmaması, yeterli ve işlevsel öğretim materyallerinin bulunmaması gibi faktörler öğretmenlerin öğretim sürecinde karşılaştıkları sorunları çözememelerine neden olmaktadır. Bu durumda hem otizm spektrum bozukluğu olan çocuk ve diğer çocukların öğrenmeleri olumsuz etkilenmekte hem de öğretmen kendisini yetersiz hissedebilmektedir. Sınıf öğretmenleri bazen anne-babanın kendilerinden ve çocuktan beklentilerinin gerçekçi olmadığını, çocukların çok hızlı öğrenmesini beklediklerini ve çocuk öğrenemediği, sınıfa uyum sağlayamadığı zaman kendilerini suçladıklarını bildirmektedirler. Bazen de uzmanlar anne-babaların, öğretmeni otizm spektrum bozukluğu olan çocuğunu sınıfına kabul eden, her şeyi bilen ve herkese her şeyi öğretebilen kişi olarak görebildiğini; bu nedenle öğretmenle iletişim kurmaktan kaçınabildiğini belirtilmektedirler. Sıralanan türde yaklaşımlar çocukların kaynaştırma uygulamalarındaki başarısını olumsuz etkileyebilmektedir. Bu bakış açısının ancak etkili bir öğretmen anne-baba iş birliği ile aşılması mümkün olabilmektedir.

Anne-babalar çocuklarının öğretmeni ile düzenli olarak görüşerek, öğretmenden bilgi alarak ve onlara bilgi vererek, çocuğu ile evde çalışmalar yürüterek ve çocuklarının okulda öğrendiği becerileri onlara evde tekrar ettirerek başarılı kaynaştırmanın önündeki engelleri yıkabilirler. Anne-babalar sıralanan noktaların yanı sıra sınıfta gönüllü olarak çalışarak, öğretmene destek olmak için okulda yapılan bazı çalışmalarda ya da okul gezileri gibi ders dışı etkinliklerde aktif rol alarak çocuklarının eğitimlerine etkin katılım gösterebilirler. Sınıf öğretmenleri ise eve çocukla ilgili notlar göndererek, belli aralıklarla veli toplantıları düzenleyerek, sınıftaki bazı öğretim materyallerini evde kullanmaları için anne-babalara ödünç vererek onların eğitime katılımlarını teşvik edebilirler. 

Kaynaştırma uygulamalarında etkili olan ve anne-babanın iş birliği yapması gereken diğer önemli kişiler okul yöneticileridir. Ülkemizde birçok okul müdürü kaynaştırmayı, başka bir ifadeyle özel gereksinimli çocukların kendi okullarına devam etmesini uygun görseler de sınıfların kalabalık olması, öğretmenlerin bilgi ve deneyim eksikliğinin olması, sınıfların fiziksel koşullarının yetersiz olması ve ailelerin yüksek beklentilere sahip olması nedeniyle bu çocukları okullarına almak istememektedirler. Ancak, koşullar ne olursa olsun okul yöneticilerinin hem özel gereksinimli çocuklara hem de kaynaştırmaya yönelik olumlu tutumlar geliştirmeleri anne-baba ve öğretmenle kuracakları iş birliğini güçlendirmektedir. Okul yöneticilerinin sınıfında otizm spektrum bozukluğu olan öğrencisi bulunan öğretmeni desteklemesi, öğretmene öğretim hazırlıkları yapabilmesi için zaman sağlaması, öğretmenin anne-baba ve rehber öğretmenle ekip olarak işbirliği ile çalışabilmesi için düzenlemeler yapması kaynaştırmanın başarısını olumlu yönde etkilemektedir.