BÖLÜM 6 - TOPLUMSAL YAŞAMA KATILIMI SAĞLAMAK

MODÜL 21
KAYNAŞTIRMA

Kaynaştırma Uygulamalarının Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar için Sonuçları

Modül Kazanımları

Daha önceki başlıklarda da söz edildiği gibi otizm spektrum bozukluğu olan çocukların kaynaştırılması ve genel eğitim sınıflarına devam etmelerinin yararları ve çocuklar üzerindeki olası olumsuz etkileri üzerine tartışmalar süregelmektedir. Kaynaştırma yoluyla eğitimi savunan uzmanlara göre, kaynaştırma uygulamalarından yararlanan otizm spektrum bozukluğu olan çocuklar sosyal, akademik ve diğer gelişim alanlarında kendisi için belirlenen amaçlara ulaşabilmekte, akranlarını gözlemleyerek onları taklit edebilmekte ve onlarla etkileşime girebilmektedirler. Daha az sosyal izolasyon ve daha fazla kendine güven yaşayabilmekte, farklılıklarına ilişkin etiketlenmeleri azalmaktadır. Diğer taraftan sınıftaki normal gelişim gösteren çocuklar da kaynaştırma uygulamalarından yararlanabilmekte, bu çocukların özellikle sosyal-duygusal ve akademik becerilere ilişkin performanslarında artış meydana gelmekte ve çocuklar ileriki hayatlarında bireysel farklılıklarla yaşama konusunda daha başarılı olabilmektedir. Araştırmalar da kaynaştırma ortamlarının hem otizm spektrum bozukluğu olan hem de normal gelişim gösteren çocukları yetişkin ve iş yaşamına daha iyi hazırlayabildiğini göstermektedir. Anne-babalar ise, otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarının kaynaştırma yoluyla toplumda daha fazla tanındığını ve daha fazla fark edildiğini belirtmektedirler.

Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların kaynaştırılmasının olumlu sonuçlarını ortaya koyan araştırmaların yanı sıra olumsuz sonuçlar doğurduğunu ortaya koyan araştırmalar da bulunmaktadır. Olumsuz sonuçları ortaya koyan araştırmalarda otizm spektrum bozukluğu olan çocukların kaynaştırma ortamlarında normal gelişim gösteren akranlarının arasında daha fazla yalnız kaldıkları, akranların otizm spektrum bozukluğu olan akranlarının problem davranışlarından daha fazla etkilendikleri, otizm spektrum bozukluğu olan çocukların sahip oldukları iletişim ve sosyal etkileşim sınırlılıklarının onların akranlarını model alarak taklit etme olasılığını azalttığı ve dolayısıyla bu uygulamaların çocuklar için işlevsel olmadığı vurgulanmaktadır. Kaynaştırmanın olumsuz etkileri anne-babalar tarafından öğretmenlerin kaynaştırma ve otizm spektrum bozukluğu olan çocuklar konusundaki bilgi ve deneyim eksikliği nedeniyle çocuklarının genel eğitim müfredatına erişimlerinin sağlanamaması ve genel eğitim okullarında otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarının davranışlarının uygun tekniklerle kontrol altına alınamaması olarak sıralanmaktadır.

Araştırmalar ise öğretmenlerin mesleki yeterliliklerini artırarak bu olumsuz etkilerin aşılabileceğini ortaya koymaktadır. İlgili araştırmalar mesleki yeterlilikleri artırmaya yönelik eğitimler sonucunda öğretmenlerin sınıf yönetimi ile bilimsel dayanaklı uygulamaları kullanarak sistematik öğretim sunma bilgi ve becerilerini edinebildiklerini göstermiştir. Bilimsel dayanaklı uygulamaların neler olduğunu hatırlamak için Ulusal Otizm Merkezi ve Otizm Spektrum Bozukluğunda Ulusal Uzman Yetiştirme Merkezi tarafından yayımlanan raporları gözden geçirebilirsiniz. Araştırma sonuçları ayrıca bilimsel dayanaklı uygulamaları kullanmaya ilişkin eğitim alan öğretmenler tarafından sunulan öğretim sonrasında otizm spektrum bozukluğu olan çocukların genel eğitim müfredatından kendileri için belirlenen hedef davranışları edinebildiklerini, edindikleri davranışları öğretim sona erdikten sonra koruyabildiklerini ve farklı ortamlarda, kişilerin ya da araçların varlığında da bu davranışları sergilemeye devam edebildiklerini göstermiştir. Öğretmenlerin sınıf yönetimi becerilerini geliştirmeye yönelik araştırmalar da öğretmenlerin kendilerine öğretimi yapılan sınıf yönetimi stratejilerini uygulama becerisini edinebildiklerini, bu stratejileri uygulayan öğretmenlerin sınıflarındaki çocukların davranış problemlerinin azaldığını, görevle ilgilenme davranışlarında ise artışlar olduğunu ortaya koymuştur.