BÖLÜM 5: ÖZBAKIM BECERİLERİNİ KAZANDIRMAK

MODÜL 20
ÖZBAKIM GEREKSİNİMLERİNİ KARŞILAMA

Soyunma ve Giyinme Becerilerinin Öğretimi

Modül Kazanımları

Beslenme becerileri gibi soyunma ve giyinme becerilerinin de önemli bir kısmı zincirleme becerilerdir. Bu becerilerin öğretiminde de beslenme becerilerinin öğretimi için önerilen süreci kullanmanız beklenmektedir. Çocuklar genellikle soyunma becerilerini giyinme becerilerinden daha kolay ve hızlı öğrendiklerinden soyunma ve giyinme becerilerinin öğretimine öncelikle soyunma becerilerinin öğretimiyle başlanır. Öğretim sürecine ilişkin açıklamalara geçmeden önce tüm özbakım becerileri için geçerli olan bir kuralı tekrar hatırlatmak isteriz. Çocuğunuzun soyunma ve giyinme becerilerini bağımsız olarak sergileyebilmesi için bu becerileri çocuğunuzun yerine sergilememeniz, çocuğunuza bu becerileri sergileme fırsatları vermeniz gerektiğini unutmayınız.

Aşağıda soyunma ve giyinme becerilerinden bazıları yer almaktadır. Bu modülde aşağıda sıralanan becerilerin öğretimi üzerinde çalışırken size yararlı olabileceği düşünülen açıklamalara yer verilmiştir. Bu amaçla, izleyen başlıklarda öncelikle soyunma ve giyinme becerilerinin öğretiminde size örnek olması amacıyla pantolon/şort çıkarma becerisinin öğretimi ayrıntılı olarak ele alınmış; ardından diğer soyunma ve giyinme becerilerine ilişkin beceri analizlerine (Beceri analizlerinde yer alan basamakları çocuğunuza göre uyarlamanız gerektiğini unutmayınız) yer verilmiştir. Pantolon/şort çıkarma becerisinin öğretimine ilişkin açıklamaları takip ederek ve sunulan önerilerden yararlanarak diğer soyunma ve giyinme becerilerini de benzer bir yolla öğretebilirsiniz.

  • Pantolon/şort çıkarma ve giyme
  • Tişört çıkarma ve giyme
  • Çorap çıkarma ve giyme
  • Ayakkabı çıkarma ve giyme
  • Mont çıkarma ve giyme

Bu becerilerden hangilerinin öncelikli olarak öğretileceğine çocuğunuzun özelliklerine ve gereksinimlerine göre karar veriniz. Ancak çocuklar için kolay bir beceri olması nedeniyle öğretime öncelikle pantolon/şort çıkarma becerisiyle başlayabilirsiniz. Soyunma ve giyinme becerilerinin öğretiminde de geriye zincirleme yaklaşımına göre öğretim sunmanız ve öğretimde fiziksel ipucu kullanmanız önerilmektedir. Soyunma ve giyinme becerilerinin öğretimine önceki başlıklarda da belirtildiği gibi çocuğunuza büyük ve bol gelebilecek kıyafetlerle başlayınız; çocuğunuz bu becerilerde ustalaştıkça bedenine uygun ve farklı giysilerle çalışmaya devam ediniz. Öğretim sırasında kullandığınız yönergeyi öğretimini amaçladığınız beceriye göre uyarlayınız. Örneğin, çorap çıkarma becerisini öğretirken “Çoraplarını çıkar.”, tişört giyme becerisini öğretirken “Tişörtünü giy.” yönergesini kullanabilirsiniz. Bir giysinin çıkarılması ya da giyilmesi sırasında çocuğunuzun zorlandığı birkaç basamak olması durumunda bu basamaklara ilişkin uyarlamalar yapabileceğinizi unutmayınız.

Pantolon/Şort Çıkarma Becerisinin Öğretimi

Bu becerinin öğretimine bol ve beli lastikli bir pantolon ya da şortla başlayınız. Bu amaçla çocuğunuza birkaç beden büyük gelebilecek bir pantolonu ya da şortu kullanabilirsiniz. Çocuğunuzun pantolon ya da şortu ayakta çıkarırken dengesini korumakta güçlük çekebileceğini düşünüyorsanız öğretim sırasında çocuğunuzun boyuna uygun bir sandalye ya da tabure kullanınız. Geriye zincirleme yaklaşımına göre pantolon çıkarma becerisinin beceri analizine izleyen satırlarda yer verilmektedir.

Pantolon çıkarma becerisinin beceri analizi

Beceri analizini hazırladıktan sonra pantolon çıkarma becerisinin öğretimine geçiniz. Pantolon çıkarma becerisinin öğretim basamaklarına izleyen satırlarda yer verilmektedir.

Basamak 1

  • Çocuğunuzu sandalyeye oturtunuz.
  • Pantolonunu, çocuğunuzun ayaklarının üzerine kadar giydiriniz.
  • Pantolonunu çıkar.” yönergesini veriniz.
  • Fiziksel ipucuyla, çocuğunuzun başparmaklarını pantolonun içine sokarak pantolonun belini sıkıca tutmasını ve pantolonu ayaklarından çıkarmasını sağlayınız.
  • Yine fiziksel ipucuyla, çocuğunuza çıkardığı pantolonu yere koydurunuz.
  • Çocuğunuzun doğru tepkisini pekiştiriniz.
  • Fiziksel ipucunu aşamalı olarak silikleştiriniz.
  • Çocuğunuz 5 denemeden 5’inde (5/5) ya da 10 denemeden en az 9’unda (9/10) ipuçsuz doğru tepkide bulunmaya başlayıncaya değin öğretime devam ediniz. Çocuğunuza pantolon çıkarma becerisine ilişkin Basamak 1’in öğretimine başlamadan önce örnek uygulama videosunu izleyiniz.

Basamak 2-4

  • Çocuğunuzu sandalyeye oturtunuz.
  • Pantolonunu, çocuğunuzun ayak bileklerine kadar giydiriniz ve çocuğunuz belirlediğiniz başarı ölçütünü karşılayıncaya kadar Basamak 1’deki süreci tekrar ediniz.
  • Pantolonunu, çocuğunuzun baldırlarına kadar giydiriniz ve çocuğunuz belirlediğiniz başarı ölçütünü karşılayıncaya kadar Basamak 1’deki süreci tekrar ediniz.
  • Pantolonunu, çocuğunuzun dizlerine kadar giydiriniz ve çocuğunuz belirlediğiniz başarı ölçütünü karşılayıncaya kadar Basamak 1’deki süreci tekrarlayınız.

Tişört/Çorap/Ayakkabı/Mont Çıkarma Becerisinin Öğretimi

Tişört/Çorap/Ayakkabı/Mont çıkarma becerisinin öğretimine başlamadan önce beceri analizi yapmayı unutmayınız. Pantolon çıkarma becerisinin öğretiminde de olduğu gibi bu becerilerin öğretiminde de çocuğunuza büyük ve bol gelen giysiler kullanınız. Öğretim sürecinde ileri zincirleme ya da geriye zincirleme yaklaşımlarından birini tercih edebilirsiniz. Tercih ettiğiniz yaklaşıma göre öğretimi yapılandırınız. Ancak daha önce de söz edildiği gibi soyunma ve giyinme becerilerinin öğretiminde geriye zincirleme yaklaşımının kullanılması daha çok önerilmektedir. İzleyen satırlarda geriye zincirleme yaklaşımına göre sıralanan becerilerin beceri analizlerine yer verilmektedir.

Tişört çıkarma becerisinin beceri analizi

Çorap çıkarma becerisinin beceri analizi

Ayakkabı çıkarma becerisinin beceri analizi

Mont çıkarma becerisinin beceri analizi

Pantolon/Şort/Tişört/Çorap/Ayakkabı/Mont Giyme Becerisinin Öğretimi

Pantolon/Tişört/Çorap/Ayakkabı/Mont giyme becerisinin öğretimine başlamadan önce beceri analizi hazırlamayı unutmayınız. Pantolon çıkarma becerisinin öğretiminde de olduğu gibi bu becerilerin öğretiminde de çocuğunuza büyük ve bol gelen giysiler kullanınız. Öğretim sürecinde ileri zincirleme ya da geriye zincirleme yaklaşımlarından biri tercih edebilirsiniz. Tercih ettiğiniz yaklaşıma göre öğretimi yapılandırınız.  Ancak daha önce de söz edildiği gibi soyunma ve giyinme becerilerinin öğretiminde geriye zincirleme yaklaşımının kullanılması daha çok önerilmektedir. İzleyen başlıkta geriye zincirleme yaklaşımına göre sıralanan becerilerin beceri analizlerine ve mont giyme becerisinin öğretimine ilişkin örnek bir videoya yer verilmektedir.

Pantolon/Şort giyme becerisinin beceri analizi

Tişört giyme becerisinin beceri analizi

Çorap giyme becerisinin beceri analizi

Ayakkabı giyme becerisinin beceri analizi

Mont giyme becerisinin beceri analizi

Mont giyme becerisi için örnek öğretim videosunu inceleyiniz.

Soyunma ve giyinme becerilerinin öğretimi sırasında çocuğunuza giysilere ilişkin seçim fırsatları sunmaya özen gösteriniz. Seçim fırsatları sunmak davranış sorunlarının önlenmesini, en aza indirgenmesini ve çocuğunuzun çalışma sırasında daha fazla işbirliği göstermesini sağlayabilir.