BÖLÜM 4 - ETKİLEŞİM BECERİLERİNİ KAZANDIRMAK

MODÜL 18
ORTAK DİKKAT BECERLERİ

Parmakla İşaret Etme Becerisi

Modül Kazanımları

Parmakla işaret etme becerisi ortak dikkat becerilerinin sergilenmesinde önemli bir beceridir. Otizmli çocukların çoğunda, parmakla işaret etme becerisi kendiliğinden ya da diğer iletişim gelişmelerine paralel olarak gelişmez. Parmakla işaret etme becerisinin öğretimi için çeşitli uygulamalardan yararlanılabilir. İzleyen satırlarda bu uygulamalardan birine ilişkin açıklamalara yer verilmiştir. Otizmli çocuğunuza “parmakla işaret etme” becerisini öğretmeyi hedeflediğinizde öğretimde aşağıda sıralanan üç aşamayı sırasıyla izlemeniz önerilmektedir:

Aşama 1: Yakın Mesafeden Çalışma

Aşama 2: Uzak Mesafeden Çalışma

Aşama 3: Günlük Yaşamda Fırsat Sunma

Öğretim Aşamaları

Aşama 1: Yakın Mesafeden Çalışma

  • Çocuğunuzun bir sevdiği, bir de sevmediği yiyeceği ya da içeceği masanın üzerine yerleştiriniz.
  • Çocuğunuza “Hangisini istersin?” diye sorunuz ve sorarken işaret parmağınızı yiyecek-içeceklerin üzerinde gezdiriniz. Bu sırada çocuğunuzun yiyeceği-içeceğe ulaşmasını engelleyiniz.
  • Hemen ardından çocuğunuzun başat elinin işaret parmağından tutarak parmağını yiyecekler-içecekler üzerinde gezdiriniz.
  • Çocuğunuzun parmağı istediği yiyeceğin-içeceğin üzerinde ya da ona yakın bir yerde durduğunda, o yiyeceği-içeceği almasına izin veriniz.
  • Zamanla çocuğunuzun işaret etmesi için sunduğunuz ipucunu giderek silikleştiriniz (sunduğunuz fiziksel ipucunu önce kısmı fiziksel, hafifçe dokunarak ve gölge olarak yavaş yavaş azaltıp ortadan kaldırınız).
  • Son aşamada yiyecek-içecekleri masanın farklı yerlerine yerleştirerek benzer şekilde çalışınız ve konum genellemesi yapınız. Çocuğunuzun sevdiği iki farklı yiyecek-içeceği masada çocuğunuzun önüne yerleştirerek ve yukarıda sıralanan basamakları izleyerek çalışmayı tekrar ediniz. Daha sonra yine yiyecek-içecekleri masanın farklı yerlerine koyarak konum genellemesi çalışınız.
  • Zamanla çocuğunuzun sevdiği yiyecek-içeceklerin yanı sıra nesneler ile çalışmaya başlayınız. Bu amaçla çocuğunuz için pekiştirici özellik taşıyan yiyecek-içecek ve nesneleri ikili setler halinde masanın üzerine çocuğunuzun önüne yerleştirerek sıralanan basamakları tekrar ediniz. Daha sonra yine nesneleri masanın üzerine farklı yerlere yerleştirerek konum genellemesi çalışınız. Gerek duyduğunuzda yukarıdaki açıklanan uygulamayı  üçlü ya da dörtlü pekiştireç setleriyle de yürütebilirsiniz. Parmakla işaret etme becerisinin öğretimine ilişkin örnek uygulama videosunu izleyiniz.

 

Aşama 2: Uzak Mesafeden Çalışma

  • Çocuğunuz için pekiştirici özellik taşıyan iki-üç farklı yiyeceği-içeceği ya da nesneyi yaklaşık 20 cm arayla bir rafın üzerine ya da uzakta duran bir sehpaya yerleştiriniz.
  • Çocuğunuzun istediği pekiştireci önce yakın bir mesafeden (20 – 30 cm) havada işaret etmesi sağlayınız.
  • Çocuğunuzla pekiştireçler arasındaki mesafeyi aşamalı olarak bir metreye kadar çıkartınız.

Uzak mesafeden parmakla işaret etme becerisinin öğretimine ilişkin uygulama videosunu izleyiniz.

Aşama 3: Günlük Yaşamda Fırsat Sunma

Çocuğunuzun nesneleri, kişileri ve olayları parmakla işaret edebileceği tüm fırsatları değerlendiriniz ve çocuğunuz için yeni fırsatlar yaratınız. Bu konuda ayrıntılı bilgiler için Modül 9 ’u yeniden incelemenizi öneririz. Parmakla işaret etme becerisinin öğretimine