BÖLÜM 4: ETKİLEŞİM BECERİLERİNİ KAZANDIRMAK

MODÜL 17
İLETİŞİM KURMA VE SOHBET ETME BECERİLERİ

Talep Etme-Model Olma

Modül Kazanımları

Talep etme-model olma uygulaması fırsat öğretiminin bir uyarlamasıdır. Fırsat öğretiminde çocuğun iletişim girişiminde bulunması ile deneme başlarken; talep etme model olma uygulamasında uygulamacı çocuktan iletişim girişimi talep ederek bu basamağı gerçekleştirir. Böylece öğretim için daha fazla fırsat oluşturur. Çocuğunuz kendiliğinden iletişim girişiminde bulunamıyor ve zorlanıyorsa talep etme-model olma uygulaması iletişim becerilerini desteklemek için daha etkili bir uygulama olabilir.

Talep etme-model olma uygulaması temel olarak aşağıda yer alan dört aşama izlenerek uygulanmaktadır. takip ederek çocuğunuzla iletişim davranışları çalışabilirsiniz.

  1. Ortam ve araçları düzenle!
  2. İletişim becerisi talep et!
  3. Model ol!
  4. Doğrula ve pekiştir!
  1. Ortam ve araçları düzenleyiniz: Çocuğunuz için ilgi çekici ve teşvik edici ortam ve araçları belirleyiniz. Çocuğunuzun iletişim girişiminde bulunmasını sağlayacak şekilde fırsat öğretiminde açıklandığı gibi ortamı ve araçları düzenleyiniz. Örneğin, çocuğunuzla birlikte zaman geçirdiğiniz bir ortama, çocuğunuzun oynamaktan çok hoşlandığı zıplayan tavşanı kurup yerleştirdiğinizi düşünelim.
  2. İletişim becerisi talep ediniz: Çocuğunuzu gözleyiniz ve ortamda bulunan nesne ya da düzenlemelere ilgisini yönelttiği bir anı yakalayınız. Hemen çocuğunuzla göz kontağı kurunuz ve iletişim girişiminde bulunmasını talep ediniz. Örneğin, çocuğunuzun odaya yerleştirdiğiniz tavşanı gördüğü anı yakalayınız. Çocuğunuzla birlikte tavşana yöneliniz ve çocuğunuzla göz göze geliniz ve çocuğunuza “Ne istiyorsun?” diye sorunuz. Bu aşamada dikkat etmeniz gereken çocuğunuzun iletişimi devam ettirebilmesini sağlayacak şekilde soru sormanızdır.
  3. Model olunuz: Çocuğunuz kendiliğinden talep ettiğiniz iletişimsel davranışı sergilemezse beklediğiniz davranışa model olunuz. Örneğin, çocuğunuzdan istediğiniz iletişimsel davranışın “taa” demesi olduğunu düşünelim. Çocuğunuz “Ne istiyorsun?” diye sorduğunuzda “taa” diyerek beklenen iletişimsel davranışı sergilemezse “taa” diyerek model olunuz. Çocuğunuz için gerekli olduğunu düşünüyorsanız birden fazla ipucu sunabilirsiniz. Örneğin, “taa” diyerek model olurken ve aynı anda parmağınızla tavşanı işaret edebilirsiniz. Ancak tüm ipuçlarını aşamalı olarak silikleştirmeniz gerektiğiniz unutmayınız.
  4. Doğru tepkileri doğrulayınız ve pekiştiriniz: Eğer çocuğunuz ipucu sunmanızın ardından kendisinden beklediğiniz iletişimsel davranışı sergilemeye başlarsa, çocuğunuzun iletişimsel davranışını sözel olarak doğrulayınız. Örneğin, çocuğunuz “taa” diyerek ona model olmanızın ardından ‘ta’ dediğinde ‘Evet, orada bir tavşan var.’ deyiniz ve ardından, tavşanı kurup çocuğunuzun eline vererek çocuğunuzun iletişimsel davranışını pekiştiriniz.

    Çocuğunuz model olmanıza ve ek ipucu sunmanıza rağmen iletişimsel davranışı sergilemezse fırsat öğretimi beşinci aşamayı uygulayınız ve sekizinci aşamaya kadar uygulamaya devam ediniz.

    Talep etme uygulamasının fırsat öğretimindeki açıklamaları dikkate alarak uygulayınız. Bu iki öğretim uygulaması arasındaki tek fark talep etme-model olma uygulamasında çocuğunuzun iletişim girişimi başlatmasını beklemeden uygulamacı olarak sizin iletişim talebinde bulunmanızdır.