BÖLÜM 3: TEMEL BECERİLERİ KAZANDIRMAK

MODÜL 14
ETKİNLİK ÇİZELGESİ TAKİP ETME VE SEÇİM YAPMA

Etkinlik Çizelgeleri ve Önemi

Modül Kazanımları

Etkinlik çizelgesi, önceki bölümlerde de ifade edildiği gibi bireyi bir dizi etkinliği yerine getirmeye yönlendiren fotoğraf ya da sözcük setidir. Etkinlik çizelgeleri ile ilgili ön bilgi için Modül 2’yi tekrar inceleyebilirsiniz.

Otizmli çocukların sosyal etkileşim becerilerini geliştirmelerini desteklemenin yanı sıra, onlara seçim yapma becerileri ve bağımsızlık için farklı bir çerçeve sunan etkinlik çizelgeleri, otizm spektrum bozukluğu alanında çalışmalar yürüten kuruluşlar tarafından yayımlanan raporlarda (örn., Ulusal Otizm Merkez [National Autism Center-NAC], Otizm Spektrum Bozukluğunda Ulusal Uzman Yetiştirme Merkezi [The National Professional Development Center on Autism Spectrum Disorder-NPDC]) bilimsel dayanaklı uygulamalar arasında yer almaktadır.

Etkinlik çizelgelerinin otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarla aşağıda sıralanan amaçlarla kullanılması önerilmektedir:

Sosyal etkileşim becerilerinin geliştirilmesini sağlamak amacıyla kullanılabilir: Bu çizelgeler otizmli çocuklara yönerge sunmayı ve soru sorulmayı beklemeksizin konuşmaya başlamaları için ortamlar yaratır. Örneğin etkinlik çizelgesinde boyama yapma etkinliği yer alan bir çocuk, boyama yapmayı tamamladıktan sonra “Bitti. Boyama bitti.” gibi ifadeler kullanarak etkinliğin bittiğine ilişkin yetişkinle iletişime geçebilir.

Konuşamayan çocukların görseller ve/veya ses kayıt cihazları (bas-konuş) aracılığıyla oluşturulan konuşma metinleriyle etkileşim başlatmalarına zemin hazırlar: Örneğin, henüz dil becerisi edinmemiş bir çocuk çizelgesindeki bir yiyecek fotoğrafını anne-babasına götürerek acıktığını ifade edebilir. Çizelgesi çocuğu, üzerinde oyun parkı resmi olan bas-konuşu bir yetişkine götürmesi için de yönlendirebilir. Böylece çocuk yetişkine bas-konuş yardımıyla parka gitmek istediğini ifade etmiş olacaktır.

Seçim yapma becerilerinin geliştirilmesi amacıyla kullanılabilir: Etkinlik çizelgelerinin kullanımına ilişkin düzenli ve sistemli bir öğretim sağlandığı takdirde, otizmli çocuklar hem kendi etkinliklerini düzenlemeyi hem de yapılandırılmış öğretim zamanlarının dışında kalan sürelerde uğraşacakları serbest zaman etkinliklerini seçmeyi öğrenebilirler. Örneğin dil becerilerinde sınırlılıklar gösteren ve hangi serbest zaman etkinliğiyle zaman geçireceğini ifade edemeyen otizmli bir çocuk etkinlik çizelgeleri aracılığıyla serbest zamanını nasıl geçireceğine karar verebilir.

Çocukların bir etkinliği tamamlama ve bir etkinlikten diğerine bağımsız olarak geçiş yapma becerilerini edinmelerinde kullanılabilir: Örneğin hazırladığınız çizelge ile çocuğunuz sizin, başka bir yetişkinin ya da akranının yönlendirmesi ve herhangi bir ipucu olmaksızın yemek masasını hazırlayabilir ya da yap-bozla oynama etkinliğini tamamladıktan sonra kitap okuma etkinliğine geçiş yapabilir. Aşağıda otizmli çocuklar için hazırlanmış çeşitli etkinlik çizelgesi örnekleri(A- D panelleri) yer.