BÖLÜM 3 - TEMEL BECERİLERİ KAZANDIRMAK

MODÜL 13
SINIFLAMA BECERİLERİ

Sınıflama Becerileri ve Önemi

Modül Kazanımları

Sınıflama becerileri nesnelerin görünüm benzerliklerinin yanı sıra, nesnelerin işlevleri, ait oldukları sınıflar gibi nesneye atfedilen belli özellikler çerçevesinde nesnelerin ya da iki boyutlu temsillerinin (resimlerinin) bir araya getirilmesini kapsamaktadır. Nesnelere ya da varlıklara atfedilen özelliklerin bazıları, nesne ya da varlıkların işlevleriyle ilişkili olabileceği gibi (örn., yediklerimiz, içtiklerimiz, evin içinde kullandıklarımız, giydiklerimiz) nesne ya da varlıkların ait oldukları sınıflarla da ilişkili olabilir (örn., hayvanlar, bitkiler, meyveler, sebzeler, metal nesneler, kumaş nesneler).

Çocuğunuza sınıflama becerilerini öğretmeye başlamadan önce eşleme becerilerinde olduğu gibi kendimize bu becerilere sahip olmanın öğrenme yaşantılarımız açısından etkilerinin neler olabileceğini soralım. Sınıflama becerileri de eşleme becerileri gibi zor ve karmaşık başka pek çok beceriyi ve davranışı öğrenirken farkında olarak ya da olmadan kullandığımız becerilerdir. Örneğin, kavramları öğrenebilmek için nesneleri, olayları ve karşılaştığımız değişik durumları belli özellikleri çerçevesinde gruplar ve onlara isimler veririz. Renkleri, büyük-küçük, uzun-kısa, kirli-temiz, sıcak-soğuk gibi kavramları ya da nesnelerin çokluk değerlerini ifade eden sayıları ancak onlara ilişkin zihinsel sınıflama etkinliklerinin ardından öğrenebiliriz. Ya da varlıkların yediklerimiz, içtiklerimiz, giydiklerimiz, bir yerden bir yere girmek için kullandıklarımız gibi işlevlerine göre ya da hayvanlar bitkiler, meyveler, sebzeler, kıyafetler, yemek masası gereçleri gibi ait oldukları sınıflara göre sınıflayabiliriz.

Dikkati yöneltme ve farklı uyaranları birbirinden ayırt etme becerisinde genellikle sınırlılıklar gösteren otizm spektrum bozukluğu olan çocuklar da pek çok beceriyi ya da kavramı öğrenebilmek için eşleme ve sınıflama yapmaya gereksinim duyarlar. Bu nedenle, otizmli çocuklara belli nesnelerin adını ya da belli nesneleri isteme becerisini öğretmeden önce, bu nesneleri eşleme gibi sınıflamayı da öğretmek son derece işlevsel ve önemlidir. Sınıflama becerilerinin öğretiminde varlıkların ya da nesnelerin en az bir özelliği dikkate alınarak belli bir sınıfa ait olan nesne/varlıklar bir araya getirilmektedir ve bu beceri temel eşleme becerisinden daha zor bir beceridir.

Çocuğunuz eşleme becerilerinin tümünde başarı ölçütünü karşıladığında sınıflama becerilerinin öğretimine geçebilirsiniz. Eşleme becerilerinde ilerleme gösterip de sınıflama becerilerini kazanmada zorlanıyor ise, sınıflama becerilerinin öğretimi konusunda ısrarcı olmayıp, birkaç haftalık bir ara verip, bu arada diğer beceriler üzerinde çalışıp, daha sonra sınıflama becerilerine dönmeniz önerilebilir. 

Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara sınıflama becerilerinin öğretimi “sınıfa göre eşleme” ve “ayırma” olmak üzere iki aşamada gerçekleştirilmektedir. Sınıflama becerilerinin öğretimi kapsamında önce sınıfa göre eşleme becerisinin öğretimi, daha sonra ise ayırma becerisinin öğretimine ilişkin sürece yer verilmektedir. Sınıfa göre eşleme becerilerinin öğretiminde temel taklit becerileri ve eşleme becerilerinin öğretiminde izlenen aşamalar takip edilmektedir. İzleyen bölümde sınıfa göre eşleme becerilerinin ve ayırma becerilerinin öğretimine yönelik ayrıntılı bilgiler yer almaktadır. Ek olarak sınıfa göre eşleme becerilerinin Sınıflama becerilerinin öğretimine başlamadan önce bazı noktalara dikkat etmeniz öğretimi kolaylaştıracaktır. Bu önemli noktalardan bazıları ilerleyen bölümde yer almaktadır.