BÖLÜM 3: TEMEL BECERİLERİ KAZANDIRMAK

MODÜL 12
EŞLEME BECERİLERİNİN ÖĞRETİMİ

Renk Eşleme ve Şekil Eşleme

Modül Kazanımları

Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara temel eşleme becerileri kapsamında renkleri ve şekilleri eşleme becerisi de kazandırılmaktadır. Renk ve şekil eşleme becerilerinin öğretimi yedi aşamada açıklanmıştır. Renk eşleme ve şekil eşleme becerilerinin öğretimi “eş nesneleri eşleme” becerisinin öğretiminde kullanılan aşamalar izlenerek öğretilmektedir. Her bir aşamanın nasıl gerçekleştirildiğine ilişkin ayrıntılı bilgi izleyen bölümde yer almaktadır. Ek olarak her bir aşamaya ilişkin öğretim basamaklarına ulaşabilirsiniz.

Renk Eşleme Öğretim Aşamaları

Aşama 1

Renk eşleme becerilerinin öğretiminde Aşama 1’de “kırmızı rengi eşleme” becerisi çalışılmaktadır. Bu aşamada kırmızı renkte kare şeklinde 5 x 5 santimetre boyutlarında olan iki eş karta ihtiyaç duymaktasınız.

  • Eş nesneleri eşleme” becerisinin öğretiminde Aşama 1’de açıklandığı gibi çocuğunuzla masa başında karşılıklı olarak oturunuz ve kırmızı renk kartını masanın üzerine uygun şekilde yerleştiriniz.
  • Çocuğunuzun dikkatini öğretime çekiniz ya da çocuğunuzun dikkatinin sizde olduğu bir anı yakalayınız, elinizdeki tabağı çocuğunuza veriniz ve kararlı ve net bir ses tonuyla “Eşle.” yönergesini sununuz ve denemeyi başlatınız.
  • Denemeleri “eş nesneleri eşleme” becerilerinin öğretimi Aşama 1’de açıklanan öğretim (pekiştirme, pekiştirmenin silikleştirilmesi, ipucu sunma ve ipucunun silikleştirilmesi) ile yoklama denemelerine ilişkin basamakları ve önerileri dikkate gerçekleştiriniz.
  • Çocuğunuz için başarı ölçütü olarak 5 denemeden 5’inde (5/5) ya da 10 denemeden 9’unda (9/10) doğru tepkide bulunmayı hedefleyiniz. Çocuğunuzun denemelerdeki performansını veri toplama formunu kullanarak değerlendiriniz.

Aşama2

Renk eşleme becerilerinin öğretiminde Aşama 2’de “mavi rengi eşleme” becerisi çalışılmaktadır. Bu aşamada mavi renkte kare şeklinde 5 x 5 santimetre boyutlarında olan iki eş karta ihtiyaç duymaktasınız. Yine denemeleri “eş nesneleri eşleme” becerilerinin öğretimi Aşama 1’de açıklanan öğretim (pekiştirme, pekiştirmenin silikleştirilmesi, ipucu sunma ve ipucunun silikleştirilmesi) ile yoklama denemelerine ilişkin basamakları ve önerileri dikkate alarak gerçekleştiriniz. Çocuğunuz “mavi rengi eşleme” becerisinde hedeflediğiniz başarı ölçütünü karşıladıktan sonra Aşama 3’e geçiniz. Çocuğunuzun denemelerdeki performansını veri toplama formunu kullanarak değerlendiriniz.

Aşama 3 (Karıştırmalar)

Bu aşamada “kırmızı rengi eşleme” ve “mavi rengi eşleme” becerilerini karışık bir sıra ile çalışacaksınız.

  • Öğretim sırasında karşılıklı olarak oturunuz ve kırmızı renk kartı ile mavi renk kartını masanın üzerine uygun şekilde yerleştiriniz.
  • İlk olarak “kırmızı rengi eşleme” becerisiyle çalışmaya başlayarak “eş nesneleri eşleme” becerisinin öğretiminde Aşama 3’te yer alan ilkeler doğrultusunda 3-3; 2-2; 1-1 kuralını ve ardından denemeleri kestirilemez sırayla sunmayı uygulayınız. Çocuğunuzun 3-3; 2-2; 1-1 kuralı ile gerçekleştirilen denemelerdeki performansını veri toplama formunu kullanarak değerlendiriniz.
  • Kestirilemez sırayla sunduğunuz denemelerde çocuğunuz için 5 denemenin 5’inde (5/5) ya da 10’denemenin 9’unda (9/10) doğru tepkiyi hedeflemeyi unutmayınız. Çocuğunuzun kestirilemez sırayla sunulan denemelerdeki performansını veri toplama formunu  kullanarak değerlendiriniz.
  • Denemeleri gerçekleştirirken arada masanın üzerinde duran renk kartlarının yerini değiştiriniz ve çocuğunuzun başarı ölçütünü bu şekilde karşılamasını hedefleyiniz.
  • Aşama 3’te gerçekleştireceğiniz tüm denemeleri “eş nesneleri eşleme” becerisinin öğretiminde Aşama 1’de açıklanan öğretim (pekiştirme, pekiştirmenin silikleştirilmesi, ipucu sunma ve silikleştirilmesi) ile yoklama sürecine ilişkin açıklama ve önerileri dikkate alarak gerçekleştiriniz. Aşama 3’te ölçüt karşılandıktan sonra “sarı rengi eşleme” becerisini çalışmak için Aşama 4’e geçiniz.

Çocuğunuzla Aşama 3’ü uygulamadan önce “eş nesneleri eşleme” becerisinin öğretiminde yer alan Aşama 3’e ilişkin örnek uygulama videosunu tekrar izleyebilirsiniz.

Aşamalar 4

Aşama 4’de “sarı rengi eşleme” becerisini çalışınız. Bu aşamada sarı renkte kare şeklinde 5 x 5 santimetre boyutlarında olan iki eş karta ihtiyaç duymaktasınız. Kırmızı ve mavi rengi eşleme becerisinin öğretiminde olduğu gibi öğretim sürecini “eş nesneleri eşleme” becerisinin öğretimi Aşama 1’de açıklanan ilkeler doğrultusunda gerçekleştiriniz. Çocuğunuz bu beceride hedeflediğiniz başarı ölçütünü karşıladıktan sonra Aşama 5’e geçiniz. Çocuğunuzun denemelerdeki performansını veri toplama formunu kullanarak değerlendiriniz.

Aşama 5 (Karıştırmalar)

Bu aşamada kırmızı, mavi ve sarı rengi eşleme becerileri karışık olarak çalışılmaktadır. Bu aşamada öğretim denemelerini “eş nesneleri eşleme” becerisinin öğretiminde Aşama 5’te açıklandığı gibi gerçekleştiriniz. Anımsayacağız gibi, Aşama 5’te becerilere yönelik denemeler 3-3; 2-2; 1-1 kuralıyla ve ardından kestirilemez bir sırayla uygulanmaktaydı. Aşama 5’te belirtilen ilkeler doğrultusunda, aynı basamakları izleyerek ilk önce “sarı rengi eşleme” ve “kırmızı rengi eşleme” eşleme becerilerini, ardından “sarı rengi eşleme” ve “mavi rengi eşleme” becerilerini 3-3; 2-2; 1-1 kuralıyla karışık olarak çalışınız ve ardından denemeleri kestirilemez sırayla sununuz.

Kestirilemez sırayla uygulamada ölçütü karşıladıktan sonra bu kez çocuğunuza sarı, kırmızı ve mavi renk kartlarını aynı anda sunarak önce her bir eşleme becerisi için 3-3; 2-2; 1-1 kuralını uygulayınız. Ardından çocuğunuz başarı ölçütünü karşılayıncaya kadar kestirilemez sırayla denemeler gerçekleştiriniz. Çocuğunuzun 3-3; 2-2; 1-1 kuralı ile gerçekleştirilen denemelerdeki performansını veri toplama formunu  kullanarak değerlendiriniz. Kestirilemez sırayla sunduğunuz denemelerde çocuğunuz için 5 denemenin 5’inde (5/5) ya da 10’denemenin 9’unda (9/10) doğru tepkiyi hedeflemeyi unutmayınız . Çocuğunuzun kestirilemez sırayla sunulan denemelerdeki performansını veri toplama formunu  kullanarak değerlendiriniz.

Denemeler sırasında arada bir mutlaka masanın üzerindeki renk kartlarının yerini değiştiriniz ve çocuğunuzun hedeflediğiniz ölçütü bu şekilde karşılamasını sağlayınız. Çocuğunuz bu aşamada ölçütü karşılandıktan sonra genelleme ve kalıcılık çalışmalarını gerçekleştirirken “yeşil rengi eşleme” becerisini çalışmaya başlayınız.

Aşama 6

Aşama 6’da “yeşil rengi eşleme” becerisi çalışılmaktadır. Bu aşamada yeşil renkte kare şeklinde 5 x 5 santimetre boyutlarında olan iki eş karta ihtiyaç duymaktasınız. Diğer eşleme becerilerinin öğretiminde olduğu gibi öğretim sürecini “eş nesneleri eşleme” becerilerinin öğretimi Aşama 1’de açıklanan ilkeler doğrultusunda gerçekleştiriniz. Çocuğunuzun denemelerdeki performansını veri toplama formunu  kullanarak değerlendiriniz. Çocuğunuz bu beceride hedeflediğiniz edinim ve genelleme düzeyinde başarı ölçütünü karşıladıktan sonra Aşama 7’ye geçiniz.

Aşama 7 (Karıştırmalar)

Bu aşamada kırmızı, mavi, sarı ve yeşil rengi eşleme becerileri karışık olarak çalışılmaktadır. Bu aşamada öğretim denemelerini “eş nesneleri eşleme” becerisinin öğretiminde Aşama 3’te açıklandığı gibi gerçekleştiriniz. Hatırlayacağız gibi Aşama 3’te becerilere yönelik denemeler 3-3; 2-2; 1-1 kuralıyla ve ardından kestirilemez bir sırayla uygulanmaktaydı.

  • Aşama 3’te belirtilen ilkeler doğrultusunda, aynı basamakları izleyerek ilk önce “yeşil rengi eşleme” ve “kırmızı rengi eşleme” becerilerini, ardından “yeşil rengi eşleme” ve “sarı rengi eşleme” ve son olarak “yeşil rengi eşleme” ve “mavi rengi eşleme” becerilerini 3-3; 2-2; 1-1 kuralını uygulayarak karışık olarak çalışınız ve ardından denemeleri kestirilemez sırayla sununuz.
  • Kestirilemez sırayla uygulamada ölçütü karşıladıktan sonra bu kez çocuğunuza yeşil, kırmızı ve sarı renk kartlarını aynı anda sunarak ilk önce her bir eşleme becerisi için 3-3; 2-2; 1-1 kuralını uygulayınız. Ardından çocuğunuz başarı ölçütünü karşılayıncaya kadar kestirilemez sırayla denemeler gerçekleştiriniz.
  • Kestirilemez sırayla uygulamada ölçütü karşıladıktan sonra ise çocuğunuza yeşil, kırmızı ve mavi renk kartlarını bir arada sunarak ilk önce her bir eşleme becerisi için 3-3; 2-2; 1-1 kuralını ve ardından çocuğunuz başarı ölçütünü karşılayıncaya kadar kestirilemez sırayla sunmayı uygulayınız.
  • Aynı süreci yeşil, sarı ve mavi renk kartını aynı anda sunacağınız denemeler için de gerçekleştiriniz.
  • Son olarak ise, dört ana rengin kartını bir arada sunarak ölçüt karşılanıncaya kadar kestirilemez sırayla denemeler sununuz.
  • Çocuğunuzun 3-3; 2-2; 1-1 kuralı ile gerçekleştirilen denemelerdeki performansını veri toplama formunu kullanarak değerlendiriniz. Kestirilemez sırayla sunduğunuz denemelerde çocuğunuz için 5 denemenin 5’inde (5/5) ya da 10’denemenin 9’unda (9/10) doğru tepkiyi hedeflemeyi unutmayınız . Çocuğunuzun kestirilemez sırayla sunulan denemelerdeki performansını veri toplama formunu  kullanarak değerlendiriniz.
  • Denemeler sırasında arada bir mutlaka masanın üzerindeki renk kartlarının yerini değiştiriniz ve çocuğunuzun hedeflediğiniz ölçütü bu şekilde karşılamasını sağlayınız.

Yeni Beceriler

Çocuğunuz dört ana rengi eşleme becerilerinde ustalaşınca sırasıyla portakal rengini ve moru, ardından siyah, beyaz, kahverengi ve pembe rengi eşleme becerilerinin öğretimini gerçekleştirmeniz önerilmektedir. Çalıştığınız her yeni renk için ilk önce Aşama 1’de söz edildiği gibi çalışınız. Ardından son çalıştığınız rengin kartını daha önce öğrenilen renk kartları ile birlikte sunarak Aşama 7’de olduğu gibi 3-3; 2-2; 1-1 kuralına ve kestirilemez sırayla uygulama basamaklarını takip ederek karıştırma sürecine yer veriniz. Çocuğunuz renk kartlarını eşleme becerisinde ölçtü karşıladıktan sonra aynı aşamaları izleyerek renk eşleme becerisini lego parçası, mandal, lastik saç tokası gibi üç boyutlu nesneler ile çalışınız.

Önemli Nokta

Şekil Eşleme Öğretim Aşamaları

Şekil eşleme becerilerinin öğretimi için öncellikle 5 x 5 santimetre çapında ya da yüksekliğinde ve aynı renkte olan geometrik şekillere (örn., kare, daire, üçgen, dikdörtgen ve baklava) ihtiyaç duymaktasınız. Öğretim aşamalarına ilişkin öğretim basamaklarına  ulaşabilirsiniz.

Aşama 1

Aşama 1’de “kareyi eşleme” becerisi çalışılmaktadır. Denemeleri renk eşleme becerisinde olduğu gibi “eş nesneleri eşleme” becerilerinin öğretimi Aşama 1’de açıklanan öğretim (pekiştirme, pekiştirmenin silikleştirilmesi, ipucu sunma ve ipucunun silikleştirilmesi) ile yoklama denemelerine ilişkin basamakları ve önerileri dikkate alarak gerçekleştiriniz. Çocuğunuz için başarı ölçütü olarak 5 denemeden 5’inde (5/5) ya da 10 denemeden 9’unda (9/10) doğru tepkide bulunmayı hedefleyiniz. Çocuğunuzun denemelerdeki performansını veri toplama formunu  kullanarak değerlendiriniz.

Aşama 2

Aşama 2’de “daireyi eşleme” becerisi çalışılmaktadır. Tüm denemeleri “eş nesneleri eşleme” becerilerinin öğretimi Aşama 1’de açıklanan öğretim (pekiştirme, pekiştirmenin silikleştirilmesi, ipucu sunma ve ipucunun silikleştirilmesi) ile yoklama denemelerine ilişkin basamakları ve önerileri dikkate alarak gerçekleştiriniz. Çocuğunuz için başarı ölçütü olarak 5 denemeden 5’inde (5/5) ya da 10 denemeden 9’unda (9/10) doğru tepkide bulunmayı hedefleyiniz. Çocuğunuzun denemelerdeki performansını veri toplama formunu  kullanarak değerlendiriniz. Çocuğunuz “daireyi eşleme” becerisinde hedeflediğiniz başarı ölçütünü karşıladıktan sonra bu beceri için genelleme ve kalıcılık çalışmalarını sürdürürken Aşama 3’e geçebileceğinizi unutmayınız.

Aşama 3 (Karıştırmalar)

Aşama 3’te “daire eşleme” ve “kareyi eşleme” denemeleri karışık olarak çalışılmaktadır.

  • Bu aşamada ilk olarak “kareyi eşleme” becerisiyle çalışmaya başlayarak “eş nesneleri eşleme” becerilerinin öğretiminde Aşama 3’te yer alan ilkeler doğrultusunda 3-3; 2-2; 1-1 kuralını ve kestirilemez sırayla sunma sürecini uygulayınız.
  • Çocuğunuzun 3-3; 2-2; 1-1 kuralı ile gerçekleştirilen denemelerdeki performansını veri toplama formunu kullanarak değerlendiriniz. Kestirilemez sırayla sunduğunuz denemelerde çocuğunuz için 5 denemenin 5’inde (5/5) ya da 10’denemenin 9’unda (9/10) doğru tepkiyi hedeflemeyi unutmayınız. Çocuğunuzun kestirilemez sırayla sunulan denemelerdeki performansını veri toplama formunu kullanarak değerlendiriniz.
  • Aşama 3’te gerçekleştireceğiniz tüm denemeleri “eş nesneleri eşleme” becerisinin öğretiminde Aşama 1’de açıklanan öğretim (pekiştirme, pekiştirmenin silikleştirilmesi, ipucu sunma ve silikleştirilmesi) ile yoklama sürecine ilişkin açıklama ve önerileri dikkate alarak gerçekleştiriniz. Aşama 3’te ölçüt karşılandıktan sonra “üçgeni eşleme” becerisini çalışmak için Aşama 4’e geçiniz.

Aşama 4

Aşama 4’te “üçgeni eşleme” becerisi çalışılmaktadır. Bu becerinin öğretimini “kareyi eşleme” ve “daireyi eşleme” becerilerinin öğretimi ile aynı şekilde gerçekleştiriniz. Çocuğunuzun denemelerdeki performansını veri toplama formunu  kullanarak değerlendiriniz. Çocuğunuz hedeflediğiniz başarı ölçütünü karşıladıktan sonra bu beceri için genelleme ve kalıcılık çalışmalarını sürdürürken Aşama 5’e geçebileceğinizi unutmayınız.

Aşama 5 (Karıştırmalar)

Bu aşamada ilk önce “üçgeni eşleme” ve “kareyi eşleme” becerilerini, ardından “üçgeni eşleme” ve “daireyi eşleme” becerilerini 3-3; 2-2; 1-1 kuralını “eş nesneleri eşleme” becerisinin öğretiminde Aşama 5’de belirtilen ilkeler doğrultusunda uygulayınız ve ardından denemeleri kestirilemez sırayla sununuz.

Kestirilemez sırayla uygulamada ölçütü karşıladıktan sonra bu kez çocuğunuza üçgen, daire ve kare şekil kartlarını aynı anda sunarak ilk önce her bir eşleme becerisi için 3-3; 2-2; 1-1 kuralını uygulayınız ve ardından çocuğunuz başarı ölçütünü karşılayıncaya kadar kestirilemez sırayla denemeler gerçekleştiriniz ve ardından Aşama 6’ya geçiniz.

Çocuğunuzun 3-3; 2-2; 1-1 kuralı ile gerçekleştirilen denemelerdeki performansını veri toplama formunu  kullanarak değerlendiriniz. Kestirilemez sırayla sunduğunuz denemelerde çocuğunuz için 5 denemenin 5’inde (5/5) ya da 10’denemenin 9’unda (9/10) doğru tepkiyi hedeflemeyi unutmayınız. Çocuğunuzun kestirilemez sırayla sunulan denemelerdeki performansını veri toplama formunu  kullanarak değerlendiriniz.

Aşama 6

Bu aşamada “dikdörtgeni eşleme” becerisi çalışılmaktadır. Bu becerinin öğretimini diğer geometrik şekilleri eşleme becerilerinin öğretimi ile aynı şekilde gerçekleştiriniz. Çocuğunuz hedeflediğiniz başarı ölçütünü karşıladıktan sonra Aşama 7’e geçiniz. Çocuğunuzun denemelerdeki performansını veri toplama formunu  kullanarak değerlendiriniz.

Aşama 7 (Karıştırmalar)

Bu aşamada dört geometrik şekli eşleme becerisi karışık olarak çalışılmaktadır. Bu aşamada öğretim denemelerini renk eşeleme becerilerinde de olduğu gibi “eş nesneleri eşleme” becerisinin öğretiminde Aşama 5’te belirtilen ilkeler doğrultusunda, aynı basamakları izleyerek uygulayınız.

  • Bu aşamada ilk önce “dikdörtgeni eşleme” ve “kareyi eşleme” eşleme becerilerini, ardından “dikdörtgeni eşleme” ve “daireyi eşleme” ve son olarak “dikdörtgeni eşleme” ve “üçgeni eşleme” becerilerini her bir eşleme becerisi için 3-3; 2-2; 1-1 kuralını uygulayarak ve ardından denemeleri kestirilemez sırayla sunarak gerçekleştiriniz.
  • Kestirilemez sırayla uygulamada ölçütü karşıladıktan sonra bu kez çocuğunuza dikdörtgen, kare ve daire kartlarını aynı anda sunarak önce her bir eşleme becerisi için 3-3; 2-2; 1-1 kuralını uygulayınız.
  • Ardından çocuğunuz başarı ölçütünü karşılayıncaya kadar denemeleri kestirilemez sırayla sununuz.
  • Kestirilemez sırayla uygulamada ölçütü karşıladıktan sonra ise, çocuğunuza ilk önce dikdörtgen, kare ve üçgen kartlarını, ardından dikdörtgen, daire ve üçgen kartlarını ve son olarak dikdörtgen, daire ve üçgen kartlarını bir arada sunarak aynı uygulamayı gerçekleştiriniz.
  • En son basamakta ise, dört geometrik şekil kartını da bir arada sunarak ölçüt karşılanıncaya kadar kestirilemez sırayla denemeler sununuz.

Çocuğunuzun 3-3; 2-2; 1-1 kuralı ile gerçekleştirilen denemelerdeki performansını veri toplama formunu kullanarak değerlendiriniz. Kestirilemez sırayla sunduğunuz denemelerde çocuğunuz için 5 denemenin 5’inde (5/5) ya da 10’denemenin 9’unda (9/10) doğru tepkiyi hedeflemeyi unutmayınız. Çocuğunuzun kestirilemez sırayla sunulan denemelerdeki performansını veri toplama formunu kullanarak değerlendiriniz.