BÖLÜM 3 - TEMEL BECERİLERİ KAZANDIRMAK

MODÜL 15
OYUN OYNAMA

Sembolik Oyun ve Sembolik Oyun Becerilerinin Öğretimi

Modül Kazanımları

“Mış gibi” oyun olarak da adlandırılan sembolik oyunda çocuklar nesneleri, davranışları ve düşünceleri kendi amaçlarının dışında başka nesnelere ya da insanlara yönelterek kullanırlar. Örneğin, bir çocuğun “blok parçasını arabaymış gibi sürmesi” ya da “telefon gibi kullanması”, “boş bir fincandan kahve içiyormuş gibi yapması” sembolik oyuna örnek olarak gösterilebilir. Sembolik oyunun özellikleri aşağıdaki gibi sıralanabilir:

  • Nesneleri amaçlarının dışında başka nesneler olarak hayal ederek oyun oynama (örn., blok parçasıyla uçakmış gibi oynama).
  • Sahip olmadığı özellikleri varmış gibi yaparak oyun oynama (örn.,oyuncak çaydanlık sıcakmış gibi davranma).
  • Olmayan nesneleri “mış-gibi” yaparak temsili oyunlar oynama (örn. bardakta su varmış gibi içme).

Bir önceki bölümde de değinmiş olduğumuz gibi, otizm spektrum bozukluğu olan çocuklar oyuncaklarla yaratıcı, karmaşık oyunlar oynamakta ve dolayısıyla sembolik oyun becerilerinde güçlük çekmekte; bu süreçte genellikle tekrarlayıcı ve kendini uyarıcı davranışlar sergilemektedirler. Bu nedenle otizmli çocuklar sembolik oyun becerilerini edinmek için etkili öğretim uygulamalarının kullanıldığı sistematik öğretime gereksinim duymaktadırlar. Sembolik oyun becerilerinin öğretiminde etkililiği araştırmalarla ortaya konmuş öğretim uygulamaları arasında uygulamalı davranış analizi temelli uygulamalar yer almaktadır. Ek olarak, oyun becerilerinin sergilenmesi için doğal ortamlarda fırsatlar yaratılmasının da öğretimin etkililiğini arttırdığı araştırmacılar tarafından sıkça vurgulanmaktadır.

Öğretime başlanmadan önce öğretim yapılacak ortamda başkabir uyaran olmadığından, özellikle de diğer oyunlara ait oyuncakların bulunmadığından emin olunuz. Oyun ortamına birkaç çeşit çocuğunuzun ilgisini çeken oyuncak ile başka bir oyuncakmış gibi kullanılabilecek nesneler yerleştiriniz. Çocuğunuz ile oyun ortamında karşılıklı olarak oturunuz ve ilgisini yönelttiği bir oyuncağı elinize alarak oyuncakla “mış-gibi” oynama becerisine model olunuz, çocuğunuzun bu süreçteki doğru tepkilerini ve sergilediği iş birliği davranışlarını sosyal pekiştireçlerle pekiştiriniz. Çocuğunuz sizin gerçekleştirdiğiniz “mış-gibi” oynama davranışını taklit etmezse aynı davranışı tekrar ediniz ve gerekirse çocuğunuza davranışı taklit ederek sergilemesi için ipuçları sununuz. Aşağıda yer verilen videoda sembolik oyun becerilerinin öğretimine ilişkin bir örnek yer almaktadır.